سعید ملکان (زاده ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ تهران) چهره پرداز، تهیهکننده، کارگردان و از چهرههای سرشناس سینمای ایران در سالهای اخیر است. او با دریافت ۶ سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی در ادوار جشنواره فیلم فجر یکی از موفقترین چهرههای سینمای ایران از این منظر بهشمار میرود.
سعید ملکان کار حرفهای خود را از سال ۱۳۷۳ و در گروه گریم شبکه یک سیما آغاز کرد و در سال ۱۳۷۹، زمانی که ۲۱ ساله بود در فیلم زیر نور ماه به کارگردانی سیدرضا میرکریمی به عنوان طراح گریم آغاز کرد و بعد از آن به سرعت به چهره ای شناخته شده در چهره پردازی در سینمای ایران بدل شد. او در آثاری چون فیلمهای سینمایی خداحافظ رفیق، ملک سلیمان، فرزند صبح، پرسه در مه، اینجا بدون من، امکان مینا، ابد و یک روز، آواز گنجشکها، ویلاییها، غلامرضا تختی، راه آبی ابریشم، تومان، روز صفر و سریالهای شهرزاد ۱، یوسف پیامبر و… طراح چهره پردازی و چهره پرداز بود. آثار سینمایی آواز گنجشکها، وقتی همه خوابیم، ملک سلیمان، فرزند صبح، ابد و یک روز و امکان مینا آثاری است که ملکان بابت آنها سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی را از آن خود کرده است.
او از طریق ارائه کارهای شاخص، توانست موفقیتهای چشمگیری کسب کند. ملکان در سال ۱۳۸۹ در ۳۱ سالگیاش برای فیلم فرزند صبح، به عنوان بهترین چهرهپردازی در بخش سودای سیمرغ جشنواره بینالمللی فیلم فجر برنده شد. او همچنین در سال ۱۳۹۰ در همان بخش برای فیلم ملکه، نامزد شد.
ملکان بعد از موفقیت از چهره پردازی به مرور وارد تهیه و تولید آثار سینمایی شد و نخستین تهیه کنندگی خود را با فیلم آسمان زرد کم عمق تجربه کرد. نقطه عطف کارنامه تهیه کنندگی ملکان نیز فیلم سینمایی تنگه ابوقریب است که با سرمایهگذاری سازمان هنری رسانه ای اوج تولید شده و یکی از آثار موفق سینمای ایران در سال ۱۳۹۵ بود. پس از آن نیز با ویلاییها، غلامرضا تختی و… کار خود را در این عرصه ادامه داد.
بعد از موفقیت فیلم سینمایی تنگه ابوقریب، ملکان کارگردانی فیلم سینمایی روز صفر را بر عهده گرفت و توانست در نخستین تجربه کارگردانی خود، عملکرد درخشانی را از منظر منتقدان و اهالی سینما به جای گذاشت. فیلم روز صفر در جشنواره فیلم فجر سال ۱۳۹۸ با دریافت ۵ سیمرغ بلورین در کنار فیلم شنای پروانه موفقترین اثر جشنواره فیلم فجر بود. برخی منابع از حمایت وزارت اطلاعات از تولید این فیلم خبر دادهاند؛ هرچند هیچ منبع رسمی ای دربارهٔ این خبر اعلام نظر نکرده است.
ملکان از جمله چهرههای سرشناس سینمای ایران در دو دهه اخیر بهشمار رفته و از معدود چهرههایی است که در رشتههای مختلف سینما عملکرد موفق را به نمایش گذاشته. او در تولید و چهره پردازی و کارگردانی تحسین اهالی سینما و منتقدان را برانگیخته و عمده آثارش در مقام سرمایهگذار و تهیهکننده جزو فیلمهای موفق سینمای ایران در دوران خود بهشمار میرود.
تحصیلات و آغاز فعالیت حرفهای
او که فارغالتحصیل رشته هنرهای تجسمی از هنرستان صداوسیما است، یکی از چهرههای مهم و تأثیرگذار در پشت صحنه سینمای ایران بهشمار میرود. ملکان فعالیت حرفهای خود را در سال ۱۳۷۳ و در گروه گریم شبکه اول سیما زیر نظر مرتضی اردستانی آغاز کرد. پس از مدتی همکاری به عنوان مجری چهرهپردازی با بیژن محتشم، به صورت مستقل در سینما و تلویزیون فعالیت کرد و با طراحی چهرهپردازی در فیلمهای متعدد، به سرعت به شهرت رسید. توانایی او در این زمینه باعث شد تا چندین بار، از جمله شش مرتبه، برنده سیمرغ بلورین بهترین چهرهپردازی از جشنواره فیلم فجر شود.
ملکان علاوه بر چهرهپردازی، در زمینه تهیهکنندگی نیز بسیار فعال است و تهیهکنندگی فیلمهای تحسینشدهای چون «ابد و یک روز»، «تنگه ابوقریب» و «غلامرضا تختی» را در کارنامه خود دارد. او در سالهای اخیر پا به عرصه کارگردانی نیز گذاشت و با اولین فیلم بلند خود، «روز صفر» (۱۳۹۸)، موفقیت چشمگیری کسب کرد. این فیلم که به عملیات دستگیری عبدالمالک ریگی میپردازد، در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی، سیمرغ بلورین بهترین فیلم در بخش نگاه نو و جایزه ویژه هیئت داوران را برای او به ارمغان آورد.
حین برگزاری جشنواره فیلم فجر عوامل «روز صفر» در اختتامیه حضور پیدا نکردند و پس از پایان اختتامیه جشنواره فیلم فجر گروه سازنده بیانیه ای را صادر کردند. متن بیانیه به شرح زیر است:
«خواستیم در کنارِ مدیران فرهنگی قرار نگیریم که اصرار بر جاانداختنِ مسیری دارند که شایسته سینمای ایران نیست. مسیری که پر از باجدهی و تکریم کسانیست که با پنجه کشیدن به صورت سینما، باعث منفور شدن همکاران سینمایی، نزد مردم میشوند.
با سپاس از داوران و احترام به انتخابهایشان و با آگاهی از برنده شدن در ۵ رشته ترجیح دادیم در مراسمِ اختتامیه شرکت نکنیم تا برای آیندگان جوابی داشته باشیم که ما شریکِ این بیفرهنگیها و ترویجِ رویههایِ غلط نیستیم. سینما و مردم، تحریم شدنی نیستند».؛
«ابراهیم داروغهزاده»، دبیر جشنواره فیلم فجر در توئیتی که در پاسخ به خبرنگاران منتشر کرد علت نیآمدن «سعید ملکان» و دیگر عوامل فیلم سینمایی «روز صفر» را بیان کرد.او در توئیت خود نوشت:
آقای ملکان به دو موضوع انتقاد داشتند و اختتامیه فیلم فجر را تحریم کردند:
معتقد بودند نباید افرادی که صحبت از تحریم کردهاند و یا افرادی که در نشست رسانهای اعتراض کردهاند داوری و کاندید میشدند
پذیرش فیلم «خورشید» علیرغم دیر رسیدن به جشنواره فجر.
فرشته طائرپور؛ عضو هیات داوران بخش نگاه نو جشنواره فیلم فجر درباره سیمرغ «روز صفر» که نزد خود نگه داشته است، در برنامه «کافه آپارات» گفت: یا سیمرغ را با یادداشت «این تنها سیمرغ بخش فیلم اولیهای جشنواره۳۸ است که برنده آن با ناسپاسی برای دریافت آن روی صحنه نیامد» به موزه سینما میفرستیم یا آن را به یکی از فیلمهای دیگری که یک رأی از این فیلم کمتر داشتند میدهیم. امیدوارم ایشان مأموریت از جایی برای تخریب و تهدید جشنواره نداشته باشند.
جشنواره محترم است کسی که رعایت جشنواره نکرده رعایت سینمای ایران را نکرده. کسی که قهر کردن بلد نباشد آشتی کردن هم بلد نیست اقای ملکان کار خودش را سخت کرد چون ناشیانه قهر کرد امیدوارم راه حلی به ذهنش برسد که مدبرانه آشتی کند. من به عنوان یک تهیه کننده و فیلمساز فکر میکنم جواب بیادبی را اگر تعمدی است نباید با سکوت داد. جواب دهن کجی را نباید با لبخند داد اگر یکسال این اتفاق بیفتد سال بعد هم تکرار میشود چون تبدیل به ابزاری میشود برای کسانی که خودشان را از فیلمهایشان مهمتر میدانند. ملکان کم آورد وگرنه میتوانست بیاید روی صحنه و حرفش را بزند. او میگوید چرا به کسی که تحریم کرده جایزه دادید بعد خودش جشنواره را تحریم کرد![۳]
